Kwas azelainowy w domowej pielęgnacji skóry: trądzik, przebarwienia, skóra wrażliwa

Czym jest kwas azelainowy?

Kwas azelainowy to nasycony kwas dikarboksylowy (Azelaic Acid), naturalnie obecny w zbożach. W pielęgnacji skóry traktujemy go jako łagodny składnik o bardzo szerokim działaniu: przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym, regulującym wydzielanie sebum i rozjaśniającym. Dzięki temu, że działa wielotorowo, i nie jest agresywny, jest polecanym składnikiem dla każdej skóry z problemami trądzikowymi, nawet wrażliwej.

Jak działa na skórę? – właściwości kwasu azelainowego

Kwas azelainowy ogranicza rozwój bakterii i wycisza stany zapalne oraz grudki. Zmniejsza produkcję sebum, redukując zaskórniki i nowe zmiany trądzikowe. Rozjaśnia przebarwienia pozapalne i wyrównuje koloryt skóry. Złuszcza delikatnie ujścia gruczołów łojowych i wygładza powierzchnię skóry. Neutralizuje wolne rodniki, wspierając regenerację cery z trądzikiem. Najlepiej sprawdza się przy trądziku pospolitym i różowatym, cerze mieszanej, tłustej oraz z nadmiernym rogowaceniem i „kaszką”.

Jak działa kwas azelainowy „od środka”? – mechanizm działania i wpływ na skórę

Kwas azelainowy blokuje syntezę białek w komórkach bakterii Cutibacterium acnes i Staphylococcus epidermidis – bez ryzyka oporności. Normalizuje różnicowanie keratynocytów, hamuje rozrost naskórka i redukuje wolne kwasy tłuszczowe na powierzchni skóry. Blokuje enzym tyrozynazę w melanocytach, ograniczając produkcję melaniny. Po aplikacji przenika do wszystkich warstw naskórka (wchłania się tylko 3,6%), ulega β‑oksydacji do prostszych kwasów i wydalany jest z moczem – reszta działa miejscowo.

Jak używać kwasu azelainowego w domowej pielęgnacji twarzy: stężenie, częstotliwość

Kosmetyki z tym składnikiem występują najczęściej jako krem, żel‑krem, serum. W kosmetykach stosuje się stężenia do 5% (pielęgnacja domowa) lub 10–15% (specjalistyczne). W leczeniu dermatologicznym 15–20%; te wyższe dają najskuteczniejsze efekty przy dobrej tolerancji, zwłaszcza dla skóry alergicznej. Stosuj 2–3 razy w tygodniu na początek jeśli masz skórę wrażliwą, potem codziennie. Przy skórze trądzikowej nawet dwa razy dziennie, jeśli jest taka potrzeba. Przykładowym kremem dla skóry wrażliwej to np. Skinoren z niską dawka kwasu wazelinowego – Skinoren Rosacea. Dla skóry z trądzikiem pospolitym może być Skinoren z wyższą dawką, 20% (Skinorem 200mg).

Schemat pielęgnacji twarzy:

• krok 1: delikatne oczyszczanie, CeraVe, Smoothing Cleanser lub jakiś zel dla małych dzieci od 1 dnia życia (te produkty mają niejonowe środki powierzchniowo czynne, nie wysuszają skóry, ale dobrze ją oczyszczają).
• krok 2: serum / krem z kwasem azelainowym: np Skinoren
• krok 3: krem nawilżający wzmacniający barierę, ja polecam natłuszczające, które nawilżają poprzez zmniejszanie TEWL, ale bez uczucia tłustości, np oleje z przewagą NNKT omega-6. to może być olej z baobabu, masło shea albo Cream, który jest mieszanką tych surowców wzbogacony masłem kakaowym. Należy małą ilość kremu rozetrzeć w dłoni i nałożyć na twarz ruchem stemplującym. Następnie delikatnie rozmasować.
• krok 4: filtry SPF (zwłaszcza przy przebarwieniach): Ja używam Biarritz teinte i te kremy z filtrem polecam. Ale możesz użyć taki jaki lubisz, ważne aby ochrona była skuteczna. 

Pierwsze efekty można zauważyć dość szybko, nawet po kilku użyciach. Ale dopiero przy regularnym stosowaniu kwasu azelainowego poprawa skóry z trądzikiem pospolitym pojawia się po 4 tygodniach, a trwała redukcja zmian – po kilku miesiącach. Rozjaśnienie przebarwień wymaga co najmniej 3 miesięcy codziennego używania, by zobaczyć realną różnicę w kolorycie skóry.

Z czym łączyć kwas azelainowy, a z czym nie?

Łącz kwas azelainowy z: kwasem hialuronowym, ceramidami, skwalanem, pantenolem (nawilżają i odbudowują barierę). A także z niacynamidem (reguluje sebum). Na przemiennie możesz stosować łagodnymi PHA/AHA w niskich stężeniach (naprzemiennie) oraz innymi przeciwzapalnymi składnikami po konsultacji z dermatologiem. 

Nie łącz w jednej rutynie z AHA/BHA w wysokich stężeniach, silnymi peelingami ani retinoidami.

Układaj minimalistyczną rutynę kwasową prosto: 1–2 aktywne składniki dziennie, zawsze z nawilżeniem i SPF – mniej znaczy więcej przy skórze z trądzikiem, naczyniowej i wrażliwej.​ Więcej informacji o składnikach aktywnych w kosmetykach znajdziesz w poradniku „Najważniejsze składniki aktywne w kosmetykach”

Skutki uboczne i działania niepożądane kwasu azelainowego – kiedy uważać?

Najczęstsze skutki uboczne kwasu azelainowego to pieczenie, świąd, suchość, łuszczenie, zaczerwienienie, kontaktowe zapalenie skóry i podrażnienie mieszków włosowych. Ogranicz je wprowadzając go powoli, zacznij od niższego stężenia, aplikuj na suchą skórę, przykrywaj kremem nawilżającym (metoda na kanapkę) i unikaj drażniących kwasów w tej samej rutynie. W trądziku różowatym dodatkowo unikaj alkoholu, środków ściągających i silnie złuszczających.

Kwas azelainowy w ciąży i podczas karmienia piersią

Kwas azelainowy w ciąży wymaga ostrożności – brakuje pełnych badań na temat wpływu na płód, więc stosuj po konsultacji z lekarzem. W laktacji przenika do mleka matki, dlatego zachowaj ostrożność i obserwuj reakcje dziecka. W ciąży i karmieniu stosuj minimalizm: łagodne stężenia (do 10%) i zawsze konsultuj z lekarzem.

Korzyści w codziennej pielęgnacji skóry

Kwas azelainowy to składnik „3 w 1” w pielęgnacji: łączy działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i rozjaśniające w jednym produkcie. Najlepiej sprawdza się przy skórze trądzikowej (pospolity i różowaty), z nadmiernym łojotokiem, rumieniem i stanami zapalnymi. Warto go stosować jako bazowy składnik w minimalistycznej, codziennej pielęgnacji domowej – badania potwierdzają skuteczność przy trądziku i plamach pozapalnych.

Aleksandra